ORGANIC VINICULTURE IN GEORGIA

By Giorgi Barisashvili

Organic viticulture is a relatively recent development in Georgia. It was first introduced in the 1990s by the Biological Farming Association Elkana. It was a particularly difficult period for the country, and as a result, the field made little progress at the time. The main challenges included the high cost of organic inputs, their complete unavailability in some cases, and the prevalence of counterfeit or expired products.

For example, there were no organic farming inputs available to combat vine pests or address related issues. Another major challenge was the absence of a regulatory body to oversee this area of viticulture, and agriculture more broadly. Although Elkana operated as a consultancy service at the time, and continues to do so today, its role was limited to providing advice. It was only several years later that the organisation Caucascert began implementing certification and providing oversight in the field.

As I mentioned, during that period many of the products were imported from Russia and Turkey, and they were often expired or counterfeit. There were numerous cases where large areas of vineyards were destroyed in both eastern and western Georgia due to the use of poor-quality products. Overall, at the early stages of establishing organic viticulture in the country, the sector faced a range of significant challenges.

This situation meant that, given the difficult conditions at the time, organic viticulture attracted very few followers. Another limiting factor was the absence of a European market for Georgian wine. At that time, local growers sold their grapes to wine factories, and the country’s wine market was largely confined to Russia and Russian-speaking countries. Under these circumstances, wine producers had little interest in sourcing organic grapes from local farmers, as the focus remained firmly on industrial-scale mass production to satisfy the demands of these established markets.

At that time, mass production of inexpensive wine was operating at full capacity, leaving the local population with little interest in cultivating organic grapes. It is important to note, however, that small family-owned wineries, although unofficially, were still growing organic grapes and producing natural wines, which have always been highly valued in Georgia.

At the early stages of organic viticulture in Georgia, small wineries did not produce bottled wine. As a result, this type of wine did not reach foreign markets, which posed a significant obstacle to the development of small family-owned wineries. Since then, several important developments have occurred, greatly contributing to the growth of organic farming in general, and organic viticulture and winemaking, in particular. Initially, a certification body was established to issue organic certificates, enabling our wines to access foreign markets. Subsequently, the Biological Farming Association Elkana gradually expanded its activities and soon began providing consultations not only on organic viticulture but also on traditional wineries, kvevris, and traditional winemaking methods. The association was the first to showcase organic wines at both local and international exhibitions. In 2010, Georgia hosted the World Congress of Vine and Wine. Our traditional wine, made in kvevri, received an overwhelmingly positive response, which in turn sparked interest among European winemakers in purchasing Georgian kvevris.

The development of organic viticulture and traditional winemaking was also greatly facilitated by the embargo that was suddenly imposed on mass-market Georgian wine exports to Russia, effectively banning them from entering the country. This prompted the first major steps toward finding new markets, particularly in Europe and the United States. Around the same time, the idea of ‘natural’ winemaking began to take shape, an approach rooted in organic viticulture and winemaking principles. It was also significant that a local production facility for biopesticides and biofertilisers was established in Georgia, making a full range of domestically produced treatments against pests and diseases more accessible.

Around 20 years ago, wine tourism began to take shape in Georgia. Although the early days came with significant challenges, this enthusiasm-driven initiative soon evolved into one of the country’s most popular sectors, playing a major role in increasing the popularity of Georgia’s traditional winemaking. What makes Georgia truly interesting to foreigners is the combination of our native grape varieties, traditional winemaking vessels, centuries-old techniques, unique vineyard soils, climate, and wine cellar architecture. The addition of organic viticulture and winemaking only enhances this, making our traditional wines even more distinctive, offering international visitors something genuinely unique, archaic, and at the same time innovative.

Organic viticulture has become so popular here that even vine growers who don’t make their own wine, but sell their grapes, tend to manage their vineyards using organic methods. Grapes produced this way enjoy a strong reputation among people who make wine at home, from market-bought grapes, for their own consumption. In general, certified organic grapes are significantly more expensive than conventional ones, often costing 100% or more above the standard price.

Today, organic viticulture accounts for a relatively small share of vineyards across the country, but the trend is steadily gaining popularity and attracting more followers. Currently, around 45,000 hectares of vineyards are planted in Georgia, but this area could easily be doubled to produce higher-quality grapes and wines. Georgia is a country with limited land. Although it boasts a wide variety of soil types, the total area suitable for agriculture remains quite limited. Therefore, to capture global interest in our products, we need to focus on developing organic agriculture, promoting local grape varieties and using and reviving the ancient recipes and techniques passed down by our ancestors. We simply cannot compete with the modern world in industrial-scale production; in that battle, we are bound to lose. That’s why we must concentrate our efforts on areas where our advantages will be undeniable.

ბიომევენახეობა საქართველოში

გიორგი ბარისაშვილი

საქართველოში ბიომევენახეობას დიდი ხნის ისტორია არ აქვს. მევენახეობის ამ მიმართულებას გასული საუკუნის 90-იან წლებში ჩაუყარა საფუძველი ბიოლოგიურ მეურნეობათა ასოციაცია „ელკანამ“. ეს საკმაოდ რთული პერიოდი იყო ჩვენს ქვეყანაში, ამიტომაც დარგმა იმხანად დიდი განვითარება ვერ ჰპოვა. იმ პერიოდში, ძირითადი სირთულე ბიოპრეპარატების სიძვირე, ზოგიერთ შემთხვევაში, მათი საერთოდ არარსებობა და ასევე, პრეპარატების ფალსიფიკაცია ანდა ვადაგასულობა იყო. არ არსებობდა მაგალითად, ვაზის მავნებლების წინააღმდეგ ბიოპრეპარატები და სხვა. ერთ-ერთი პრობლემა ისიც იყო, რომ არ იყო ორგანო, რომელიც მევენახეობისა და ასევე სოფლის მეურნეობის ამ მიმართულებას გააკონტროლებდა. მართალია, არსებობდა „ელკანას“ საკონსულტაციო სამსახური, მაგრამ ეს ორგანიზაცია, რომელიც დღემდე მოღვაწეობს, მოსახლეობას მხოლოდ კონსულტაციებით ეხმარებოდა, ხოლო პროცესის კონტროლი და დარგის სერტიფიცირება მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ დაიწყო ორგანიზაცია „კავკასსერტმა“.

როგორც აღვნიშნე, იმ პერიოდში, პრეპარატების ნაწილი რუსეთიდან და თურქეთიდან შემოდიოდა, რომლებიც ხშირად იყო ვადაგასული ან ფალსიფიცირებული. იყო არაერთი შემთხვევა, როდესაც უხარისხო პრეპარატების გამოყენებით ჰექტრობით ვენახი განადგურებულა აღმოსავლეთსა თუ დასავლეთ საქართველოში. საერთო სურათს თვალი რომ გადავავლოთ, ქვეყანაში ბიომევენახეობის ჩამოყალიბების საწყის ეტაპზე, დარგი პრობლემების გარემოცვაში იყო. სწორედ ამან განაპირობა ის გარემოება, რომ იმ დროისათვის და იმ რთულ პირობებში, ბიომევენახეობის დარგს ცოტა მიმდევრები გამოუჩნდნენ. იმხანად, კიდევ ერთი შემაფერხებელი გარემოება ღვინის ევროპული ბაზრის არარსებობა გახლდათ. იმ დროს, მოსახლეობა ყურძენს ღვინის ქარხნებში აბარებდა, ხოლო ქვეყნის ღვინის ბაზარი კი რუსეთი და რუსულენოვანი ქვეყნები იყო. ასეთ ვითარებაში, ღვინის ქარხნების ინტერესი სულაც არ იყო მოსახლეობისაგან ბიოყურძნის შეძენა, რადგან დღის წესრიგში იდგა ინდუსტრიული და მასობრივი ღვინის წარმოება და ხსენებული ბაზრის რამდენადმე მაინც დაკმაყოფილება. იმ პერიოდში, მასობრივი და იაფფასიანი ღვინის წარმოება სრული დატვირთვით მუშაობდა და მოსახლეობას ბიოყურძნის საწარმოებლად ნაკლები ინტერესი გააჩნდა. აუცილებლად უნდა აღინიშნოს, რომ მცირე საოჯახო მარნებს არაოფიციალურად, მაგრამ მაინც მოჰყავდათ ბიოყურძენი და აყენებდნენ ნატურალურ ღვინოს, რასაც ყოველთვის ჰქონდა დიდი დაფასება ჩვენს ქვეყანაში.

ბიომევენახეობის დარგის გაჩენის საწყის ეტაპზე, საქართველოში, მცირე მემარნეების მიერ ბოთლში ჩამოსხმული ღვინო არ იწარმოებოდა. შესაბამისად, ამგვარი ღვინო უცხოეთის ბაზარზე არც გადიოდა, რაც ერთ-ერთი ხელისშემშლელი პირობა იყო მცირე ოჯახური მარნების განვითარებისათვის. ამის შემდგომ მოხდა არაერთი მნიშვნელოვანი მოვლენა, რამაც ზოგადად ბიომეურნეობისა და მათ შორის, ბიომევენახეობა-მეღვინეობის განვითარებას დიდად შეუწყო ხელი.

თავდაპირველად ჩამოყალიბდა მასერტიფიცირებელი ორგანო, რომელიც გასცემდა ბიოსერტიფიკატებს, რაც იძლეოდა საშუალებას, ჩვენი ღვინისთვის უცხოეთის ბაზარი მოგვეძებნა. შემდგომ, ასოციაცია „ელკანამ“ თანდათან გააძლიერა თავისი საქმიანობა და მალევე დაიწყო არა მხოლოდ ბიომევენახოებაში, არამედ ტრადიციული მარნების, ქვევრებისა და ღვინის დაყენების ტრადიციული მეთოდების შესახებ კონსულტაციები. ასოციაციამ ქვეყნის შიდა და უცხოეთის გამოფენებზე პირველად წარმოაჩინა ბიოღვინოებიც. საქართველოში, 2010 წელს ჩატარდა ვაზისა და ღვინის მსოფლიო კონგრესი. ჩვენმა ტრადიციულმა ღვინომ, რომელიც ქვევრში იყო დაყენებული, მსოფლიოში ძალიან დიდი გამოხმაურება გამოიწვია, რამაც, თავის მხრივ, ევროპელ მეღვინეებში გააჩინა ქართული ქვევრების შეძენის ინტერესი.

ბიომევენახეობისა და ტრადიციული მეღვინეობის განვითარებას დიდად შეუწყო ხელი იმ გარემოებამაც, რომ ერთ დღესაც, რუსეთში ქართული მასობრივი ღვინის გაყიდვებს ემბარგო დაუწესდა და შესაბამისად, რუსეთში ქართული ღვინის შეტანა აიკრძალა. გადაიდგა პირველი დიდი ნაბიჯები ახალი ბაზრების (ევროპა, ამერიკა) მოსაძიებლად. იმავე პერიოდში, ჩამოყალიბდა „ნატურალური“ მეღვინეობის მიმართულება, რაც თავის თავში გულისხმობდა სწორედ ბიომევენახეობასა და მეღვინეობის პრინციპებზე დაფუძნებულ საქმიანობას. მნიშვნელოვანი იყო ისიც, რომ საქართველოში გაჩნდა ბიოპრეპარატებისა და ბიოსასუქების საწარმო, რამაც ხელმისაწვდომი გახადა მავნებელ-დაავადებების წინააღმდეგ ქართული წარმოების ყველანაირი პრეპარატი.

დაახლოებით 20 წლის წინ, ჩვენს ქვეყანაში ღვინის ტურიზმის მიმართულების ჩამოყალიბება დაიწყო, რასაც თავიდან დიდი სიძნელეები ახლდა თან, თუმცა ენთუზიაზმის დონეზე დაწყებულმა ამ მიმართულებამ მალე ისეთი განვითარება ჰპოვა, რომ დღესდღეობით, ქვეყანაში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარულია. ამ გარემოებამ დიდად შეუწყო ხელი ქართული ტრადიციული მეღვინეობის პოპულარიზაციას. საერთოდ, ჩვენი ქვეყანა – საქართველო უცხოელებისთვის იმითაა საინტერესო, რომ გვაქვს ჩვენი ადგილობრივი ვაზის ჯიშები, ჩვენი საღვინე ჭურჭელი, ჩვენი ტრადიციული ღვინის ტექნოლოგიები, უნიკალური სავენახე ნიადაგები, კლიმატი, სამარნე არქიტექტურა და სხვა. ამ ყოველივეს დამატებული მევენახეობა-მეღვინეობის ბიომიმართულება კი ჩვენს ტრადიციულ ღვინოს განსაკუთრებულად წარმოაჩენს, რაც უცხოელი ვიზიტორებისათვის ნამდვილადაა უნიკალური, არქაული და ამავდროულად, ინოვაციურიც.

ბიომევენახეობა ჩვენში იმდენად პოპულარული გახდა, რომ მევენახეები, რომლებიც ღვინოს თავად არ აწარმოებენ და ყურძენს ყიდიან, ვენახებს ბიომეთოდებით უვლიან. ამგვარი ყურძენი მოსახლეობაში (იმ კატეგორიაში, რომელიც საკუთარი მოხმარებისთვის ღვინოს თავად აყენებს ბაზარზე შეძენილი ყურძნით), დიდი რეპუტაციით სარგებლობს. ზოგადად ბიოსერტიფიცირებული ყურძენი კონვენციურისაგან განსხვავებით გაცილებით ძვირია (100 % და მეტი).

დღეს, ქვეყნის მასშტაბით, ბიომევენახეობის წილი საკმაოდ ცოტაა, მაგრამ მიმართულება სულ უფრო პოპულარული ხდება და მისი მიმდევრების რაოდენობაც იზრდება. ამჟამად, საქართველოში 45 000 ჰექტარი ვენახია გაშენებული, თუმცა ხარისხიანი ყურძნისა და ღვინის საწარმოებლად ამ ფართობის გაორმაგებაც კი შეიძლება. საქართველო მცირემიწიანი ქვეყანაა. მართალია, აქ ნიადაგთა ტიპების ძალიან დიდი მრავალფეროვნებაა, მაგრამ სოფლის მეურნეობის სავარგულების ფართობი ნამდვილად მცირე გვაქვს. შესაბამისად, წარმოებული პროდუქციით მსოფლიო რომ დავაინტერესოთ, ჩვენ უნდა ვიზრუნოთ სოფლის მეურნეობის ბიომიმართულების განვითარებაზე, ადგილობრივი ჯიშების გავრცელებაზე და ჩვენი წინაპრების მიერ შექმნილი უძველესი რეცეპტებისა და ტექნოლოგიების გამოყენება-აღორძინებაზე. ინდუსტრიული პროდუქციის წარმოებაში ჩვენ თანამედროვე მსოფლიოს ნამდვილად ვერ შევეჯიბრებით და ამ ბრძოლაში ჩვენ აუცილებლად დავმარცხდებით. ამიტომ უნდა ვიმოქმედოთ ისე და იქ, სადაც ჩვენი უპირატესობა გარდაუვალი იქნება.