რატომ არ უნდა დავამუშავოთ ნიადაგი?
| მთავარი თემა: ქართული ბიოორგანული, ბიოდინამიკური და ნატურალური ღვინოები / Georgian Organic, Biodynamic, and Natural Wines |
ლევან უჯმაჯურიძე: ბუნებრივი ნიადაგი ცოცხალი არსებაა. ჯანსაღი ნიადაგი სასიცოცხლოდ მნიშველოვანია ორგანული წარმოებისთვის, რადგან ის ვაზს საკვები ელემენტებით ამარაგებს. ნიადაგს თავისი მიკროორგანიზმების სამყარო გააჩნია, რომელიც დადებითად მოქმედებს მისი სტრუქტურის ფორმირებაზე. ცოცხალი ორგანიზმების 45%-ზე მეტი სწორედ ნიადაგში ცხოვრობს. მცენარემ საკვები ნივთიერებები (მინერალური იქნება ეს, თუ ორგანული) რომ შეითვისოს, ისინი წყალში უნდა გაიხსნას. ნიადაგში არსებულ მიკროორგანიზმებს კი წყალში გახსნილი ნივთიერებები მცენარისათვის შესათვისებელ ფორმებში გადაჰყავთ. წარმოიდგინეთ მიკროორგანიზმების კოლონიები, რომლებსაც ნიადაგში მთელი ეკოსისტემა აქვთ აწყობილი და მას მევენახე ხშირი ზემოქმედებით არღვევს.
რაც ნაკლებად ვეხებით ნიადაგს, მით მეტად ვინარჩუნებთ მის სტრუქტურას, ტექსტურას, მიკროორგანიზმების მეშვეობით კი ვეხმარებით მცენარეს მინერალური და ორგანული ნივთიერებების შეთვისებაში.
იგივე შეგვიძლია ვთქვათ სიდერატების დადებითი გავლენაზე ვენახში: ჰუმუსის დაგროვება, ეროზიის აცილება, ქვენიადაგის სტრუქტურის აღდგენა, დაჩრდილვის გამო ნიადაგის სირბილის შენარჩუნება, ნალექიან, ჭარბტენიან რეგიონებში – ტენის აორთქლება, ვაზის ძლიერი ზრდის პირობებში – ზრდის შეფერხება და სხვა. სიდერატები იქცევა ორგანულ მასად და რჩება ნიადაგში. ვენახიდან გამოგვაქვს მხოლოდ ყურძენი. ანასხლავიც კი არ უნდა გამოვიტანოთ ან დავწვათ, არამედ აუცილებლად უნდა ჩავაქუცმაცოთ ვენახში. ვაზის მცენარის მიერ ნიადაგიდან ამოტანილი ნივთიერებები ისევ ნიადაგს უნდა დაუბრუნდეს.
დღეს, მთელი მსოფლიოს პრობლემა დამამტვერიანებლების შემცირებაა. აქ იგულისხმება როგორც ფუტკარი, ისე სხვა მწერები. სწორედ დამამტვერიანებლებზე დგას სასოფლო-სამეურნეო კულტურების პროდუქტიულობა. მათი გარკვეული ნაწილი ვენახის ნარგაობაში არსებულ ბუნებრივ, ან კულტურულ, მათ შორის, თაფლოვან მცენარეებზე ბინადრობს. ისეთი მიმართულებებით, როგორიც ბიოორგანული და ბიოდინამიკური მევენახეობაა, შესაძლებელია, დამამტვერიანებლების და მთლიანად ეკოსისტემის შენარჩუნება. ეს ყველაფერი კი აუცილებლად უნდა იყოს შესისხლხორცებული როგორც ტრადიციებთან, ისე ინოვაციურ მიდგომებთან. მხოლოდ ასე მივაღწევთ შედეგს. არასოდეს უნდა დავივიწყოთ ტრადიციები, განსაკურებით კი დამოკიდებულება მიწისადმი.
გიორგი სამანიშვილი: აქვე უნდა ვახსენოთ ნიადაგის ტემპერატურის ფაქტორიც. ზოგჯერ ვენახში მაღალი ბალახის გათიბვაც კი არ არის სასურველი, რადგან ასეთი საფარის მეშვეობით მიწა ნაკლებად ცხელდება, შესაბამისად, მიკროორგანიზმებიც დაცულია.
დავით ჩიჩუა: საიდან მოდის ნიადაგის მოხვნის ცდუნება?! ამ დროს, ჩქარდება მინერალიზაციის პროცესი, ვაზისათვის ხელმისაწვდომი საკვების მობილიზაცია და ერთწლიან ეფექტში მევენახეს ექმნება იმის ილუზია, რომ ნიადაგის დამუშავება უკეთესია მცენარისათვის. ასეთი მიდგომა საფუძველშივე მცდარია, რადგანაც მუდმივი მოხვნითა და კულტივაციით ნიადაგში მცირდება ახალი ორგანიკის წარმოქმნის პროცესები, ხოლო მილიონობით წლის განმავლობაში დაგროვილი რესურსის გამოფიტვას და ნიადაგის ბიოლოგიურ, სტრუქტურულ და ქიმიურ დეგრადაციას სამწუხაროდ, რამოდენიმე ასწლეული ჰყოფნის.
კახა ჭოტიაშვილი | Tchotiashvili Family Vineyards |: კარგი იქნება, თუ საქართველოში კულტურული ბალახების – სიდერატების სათესლე მასალა უფრო ხელმისაწვდომი გახდება.
ლევან უჯმაჯურიძე: ამას სახელმწიფოს მხარდაჭერა სჭირდება და ჩვენ აუცილებლად დავასაბუთებთ, რატომ არის საჭირო ამ ტიპის სათესლე მასალა ორგანული მეურნეობის განვითარებისთვის.
კახა ჭოტიაშვილი: რამდენიმე ვენახი გვაქვს, მათ შორის, ერთი 40 წელზე მეტის, რომელიც დღესაც ძალიან კარგ მოსავალს იძლევა, თუმცა მოვლის თვალსაზრისით სირთულეებს გვიქმნის. ვაზებს იმდენად დაგრეხილი ძირები (ე.წ. მრუდე ვაზი) აქვს, რომ ტექნიკას გადაადგილება ძალიან უჭირს. ამის გამო, მისი გაჯაგვა და ახალი ვაზის დარგვა გადავწყვიტეთ. მესმის, რომ 7-8 წელს ვკარგავთ, ვიდრე კარგ მოსავალს მივიღებთ, მაგრამ ეს ერთადერთი სწორი გამოსავალია.
დავით მაღრაძე: მევენახეობა მრავალწლიანი კულტურაა. სწორად დარგულმა ვაზმა 40-50 წელი უნდა გემსახუროს. მოსვენების იმ პერიოდმა, რომელიც ნავენახარს ნაყოფიერების აღდგენისათვის ესაჭიროება და ამ დროს განსახორციელებელმა საჭირო აგროტექნიკურმა ღონისძიებებმა – მათ შორის სპეციფიკური საძირეების გამოყენებამ, შესაძლოა, მევენახეს აფიქრებინოს, რომ ბევრ დროს კარგავს ახალი ვენახის გაშენებამდე; არადა, პირიქით – სწორად მომზადებულ ნაკვეთზე გაშენებული ვენახი ხანგრძლივ ექსპლუატაციაზეა გათვლილი, მევენახეს მრავალი წელი ემსახურება და წაგებაშიც არ ტოვებს.
დავით ჩიჩუა: ბატონი დავითის ნათქვამს დავამატებ, რომ ნიადაგის მომზადება ნამდვილად ძალიან აქტუალური თემაა, ახლადაჩეხილ ნავენახარში კი ეს საკითხი ათჯერ უფრო აქტუალურია. უნდა მოხდეს ძველი ვაზის ფესვების ჩალპობა. მავნებლებისა და სოკოვანი დაავადებების სრულ ელიმინაციას კი მინიმუმ 2-3 წელი ესაჭიროება.
იაგო ბიტარიშვილი: უნდა ვახსენო დაბალი მოსავალიანობა, რაც ჩემთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. ჩინური განსაკუთრებით ბევრს ისხამს. მწვანე რთველთან დაკავშირებით თქვენგან რეკომენდაციებს მოვისმენ.
ლევან უჯმაჯურიძე: ფიტოტექნიკური ღონისძიებები მხოლოდ მწვანე ოპერაციებით არ შემოიფარგლება. მწვანე რთველი ერთ-ერთი აუცილებელია განსაკუთრებით იმ მიმართულებაში, რომელსაც თქვენ მისდევთ. მწვანე რთველის ჩატარებას გარკვეული აგროტენოლოგიური ვადა აქვს. ყველაზე უპრიანი მისი ჩატარება ყურძნის შეთვალების პერიოდშია. ამ დროს ვაზზე უკვე ჩამოყალიბებულია მტევნები და გამოკვეთილია ჯიშურობა. არც ის არის აქსიომა, რომ სანაყოფე რქაზე მაინცდამაინც ზედა მტევანი უნდა მოვაცილოთ. ზოგჯერ, თუ ქვედა არ არის სათანადოდ განვითარებული, მისი მოცილება სჯობს.
დავით ჩიჩუა: ჯიღაურას საკოლექციო ნაკვეთში გვაქვს ჯიშები, რომლებსაც მწვანე რთველი თუ არ ჩაუტარე, არაფერი გამოვა. ასეთია მაგალითად, დანახარული, გრძელმტევანა, სიმონასეული. გრძელმტევანას თითო რქაზე ორ-ორი მტევანი რომ აქვს გამოსხმული, ზედა მტევანი აუცილებლად უნდა მოეჭრას, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ნაყოფსაც წვრილმარცვლიანს ვღებულობთ და ვეგეტაციაც შესუსტებულია. სიმონასეული, რომელიც ძლიერი, სხეულიანი, მუქად შეფერილი ღვინის მომცემი ჯიშია, ხანდახან იმდენს დაისხამს ხოლმე, რომ ყურძენი ტიპიური შეფერილობის მიღწევასაც ვეღ ახერხებს. დანახარულსაც აქვს ეს მიდრეკილება, რომ მივუშვათ, 25-30 ტონამდე მოსავალს მოგვცემს. ამიტომ, სხვა მწვანე ოპერაციებთან ერთად, მწვანე რთველი აუცილებელია, რათა ყურძნის ხარისხი შევინარჩუნოთ.
კახა ჭოტიაშვილი: სიმონასეული ჩვენს ახალ ვენახში გვაქვს გაშენებული. ჯერ მხოლოდ მესამე მოსავალია, რომელიც ქვევრში დავწურეთ. დაახლოებით 2,5 თვეზე ცოტა მეტ ხანს გავაჩერეთ სრულ ჭაჭა-კლერტზე. შედეგი საინტერესო გამოვიდა. საფერავთან და სხვა წითელ ღვინოებთან შედარებით, სიმონასეულისგან დაყენებულ ამ ღვინოს დაბალ ტემპერატურაზე მირთმევა უხდება. ხელში რომ გითბება, უფრო საინტერესო ხდება. ღვინო გაუფილტრავია. ხასიათით საფერავს არ ჰგავს, შედარებით ღია წითელია და იისფერიც შეიმჩნევა ფერზე. არომატი უფრო მსუბუქი, თუმცა ძალიან დახვეწილი და ნაზი აქვს, გემო საკმაოდ მრავალფეროვანი და მსუბუქი. ყურძნის ეს სახეობა სოკოვანი დაავადებების მიმართაც საკმაო გამძლეობით გამოირჩევა.
სიმონასეულის ვენახში, ნიადაგის მოვლით დაწყებული, შესაწამლი პრეპარატებით გაგრძელებული, ყველა პროცესი ორგანული მეთოდით მიმდინარეობს. ჩვენი ვენახების საერთო ფართი 17 ჰექტრამდეა და ამ ეტაპზე, გაფართოებას აღარ ვგეგმავთ. მხოლოდ ძველი ვენახების განახლება გვაქვს გეგმაში. სიმონასეულის ვენახი კი, რომელიც სამ ჰექტარზე გვაქვს გაშენებული, ვაზის სხვა სახეობებთან ერთად განსაკუთრებით მიყვარს, რადგან აქ, ყველაფერი თავიდან დავიწყეთ. ვაზის დარგვამდე ყველა საჭირო ეტაპი გავიარეთ. ასე ვთქვათ, ეს შეგნებულად და გააზრებულად გაშენებული ვენახია.
იაგო ბიტარიშვილი: ვფიქრობ, თუ მევენახე შეძლებს ბუნებასთან ჰარმონიაში ცხოვრებას, ყველა პრობლემისა და წინაღობის მიუხედავად, მის ვენახში ყოველი შემდეგი წელიწადი უკეთესი იქნება. მიუხედავად იმისა, რომ 27 წელზე მეტია ამ მიმართულებით ვმუშაობ, მაინც მგონია, რომ ჯერ კიდევ ბევრი რამ არ ვიცი და ბევრიც გასაკეთებელი მაქვს. თუ ეს საქმე არ გიყვარს, არაფერი გამოგივა. მხოლოდ სიყვარულს შეუძლია მოგცეს მოტივი, იმაზე მეტი გააკეთო ვენახისთვის, ვიდრე სჭირდება. აი, ეს არის ბუნებრივი მეღვინეობის განსხვავება და ამავე დროს, უპირატესობასაც.
Why Should We Avoid Managing the Soil?
Levan Ujmajuridze: Natural soil is a living entity. Healthy soil is vital for organic production because it supplies the vine with essential nutrients. Soil hosts a diverse community of microorganisms that positively influence its structure. More than 45% of living organisms exist within the soil. For plants to absorb nutrients, whether mineral or organic, they must first dissolve in water. Soil microorganisms then convert these dissolved substances into forms that the plant can readily absorb. Imagine colonies of microorganisms forming a whole ecosystem in the soil, which the vine grower disrupts through frequent interference.
The less we disturb the soil, the more we preserve its structure and texture, and through these microorganisms, we help the plant absorb mineral and organic nutrients.
The same can be said about the positive effects of siderats in the vineyard: they contribute to humus accumulation, prevent erosion, restore subsoil structure, and help retain soil moisture by providing shade. In rainy, humid regions, they aid moisture evaporation, while in conditions of vigorous vine growth, they can help restrain it. Siderats become organic matter and remain in the soil. Only the grapes are removed from the vineyard. Even prunings should not be taken away or burned, but should be shredded and left in the vineyard. Nutrients drawn from the soil by the vine must be returned to it.
Today, the decline of pollinators, including bees and other insects, is a global concern. The productivity of agricultural crops relies heavily on these pollinators. Some of them inhabit the natural or cultivated vegetation found within vineyards, including nectar-producing plants. In approaches such as organic and biodynamic viticulture, it is possible to support both pollinators and the broader ecosystem. This must be deeply rooted not only in innovation but also in tradition. Only then can meaningful results be achieved. We must never forget tradition, especially in our relationship with the earth.
Giorgi Samanishvili: We should also mention the factor of soil temperature. In the vineyard, even mowing tall grass isn’t always advisable, as this kind of ground cover helps keep the soil cooler, which in turn protects the microorganisms.
David Chichua: Where does the temptation to plough the soil come from? Ploughing speeds up the process of mineralisation and mobilises nutrients that are readily available to the vine, creating the illusion for the grower that working the soil is better for the plant. But this approach is fundamentally flawed. Continuous ploughing and cultivation reduce the formation of new organic matter in the soil, and sadly, it takes only a few centuries to deplete resources that have accumulated over millions of years, leading to biological, structural, and chemical degradation.
Kakha Chotiashvili | Tchotiashvili Family Vineyards |: It would be beneficial if seed material for cover crops and siderats became more accessible in Georgia.
Levan Ujmajuridze: This requires government support, and we can certainly provide justification for why this type of seed material is essential for the development of organic farming.
Kakha Chotiashvili: We have several vineyards, including one that’s over 40 years old and still produces a very good harvest. However, it’s become increasingly difficult to manage. The vines have such twisted, gnarled trunks that machinery struggles to pass through. That’s why we’ve decided to uproot it and replant new vines. I understand we’ll lose 7 to 8 years before seeing a good yield again, but it’s the only sensible option.
David Maghradze: Viticulture is a long-term endeavour. A properly planted vine should serve you for 40 to 50 years. The resting period that a vineyard needs to restore fertility, along with the necessary agronomic measures during this time, including the use of specific rootstocks, might make a grower feel they’re losing valuable time before replanting. In reality, the opposite is true: a vineyard cultivated on a well-prepared plot is designed for longevity, serves the grower for many years, and proves well worth the investment.
David Chichua: To add to what David said, preparing the soil is really important, especially in newly cleared vineyards, where it becomes even more crucial. The old vine roots need to be fully removed, and it can take at least two to three years to completely eliminate pests and fungal diseases.
Iago Bitarishvili: I should mention the low yield, which is critically important to me. The Chinuri variety, in particular, tends to produce a lot of bunches. I look forward to hearing your recommendations regarding green harvesting.
Levan Ujmajuridze: Phytotechnical measures are not limited to just green operations. Especially in the approach you’re following, green harvesting is essential. Green harvesting should be carried out within a specific agronomic window, ideally during veraison, when the grapes begin to ripen. By then, the grape bunches have already formed on the vine, and the varietal characteristics are clear. It’s not an absolute rule that the upper bunch on the fruiting cane must always be removed. Sometimes, if the lower bunch isn’t well developed, it’s better to remove that one instead.
David Chichua: In the Jighaura vine collection plot, we have varieties that won’t produce good results without green harvesting. For example, Danakharuli, Grdzelmtevana, and Simonaseuli. When Grdzelmtevana has two clusters per shoot, the upper one must be removed; otherwise, the fruit tends to be small and the vine’s vigour weakens. Simonaseuli is a vigorous variety that produces deeply coloured wines, but sometimes it sets so many clusters that the grapes struggle to develop their typical colour. Danakharuli also tends to yield a heavy crop, up to 25-30 tonnes, if left unchecked. That’s why green harvesting is essential alongside other green operation practices to maintain grape quality.
Kakha Chotiashvili: We have Simonaseuli planted in our new vineyard. This is only the third harvest, which we pressed in a qvevri. The wine stayed on the full pomace for just over two and a half months. The result was interesting. Compared to Saperavi and other red wines, this Simonaseuli wine is best enjoyed at a lower temperature. It becomes even more intriguing as it warms in your hand. The wine is unfiltered. In character, it doesn’t resemble Saperavi; it is a lighter red with a noticeable violet tint. The aroma is lighter but very refined and delicate, while the taste is quite complex and light. This grape variety also shows good resistance to fungal diseases.
In the Simonaseuli vineyard, everything is done organically, from soil care to the treatments we use. Altogether, our vineyards cover nearly 17 hectares, and for now, we’re not planning to expand further. Instead, we’re focusing on renewing some of the older plots. The Simonaseuli vineyard, which spans three hectares and includes other grape varieties too, is particularly close to my heart because it’s where we started everything from scratch. We followed every necessary step before planting. You could say it’s a vineyard that was cultivated with real intention and care.
Iago Bitarishvili: I believe that if a grower can live in harmony with nature, each year in the vineyard will be better than the last, despite all the challenges along the way. I’ve been working in this field for over 27 years, yet I still feel there’s so much I don’t know and so much still to do. If you don’t truly love this work, it just won’t happen. Only love can give you the motivation to do more for a vineyard than it strictly needs. That, to me, is the essence and the real strength of natural winemaking.
